:


'

" ", (17/6/2010)

Εναι γνωστ  τι λοι σχεδν οι «ειδικο» συμφωνον πως το ποδσφαιρο εναι θλημα και θαμα μαζ. Εναι επσης ξεκθαρο τι το ποδσφαιρο ως θαμα χει κνει λματα τις τελευταες δεκαετες κι αυτ χει μεση σχση με το γεγονς τι αντστοιχα λματα χουν κνει και οι αθλητικς επιστμες που διυλζουν τα δεδομνα κθε πακτη ξεχωριστ αλλ και της ομδας ως συνλου, με εντυπωσιακ μλιστα αποτελσματα.

Το χουμε πε και το χουμε γρψει αρκετς φορς πως το ποδσφαιρο εναι ΤΕΧΝΗ δεν εναι επιστμη ωστσο η επιστμη αποδεδειγμνα βοηθει το ποδσφαιρο να βελτινεται διαρκς. Μ’ λλα λγια η επιστμη δε μπορε να ποδοσφαιριστ να τον κνει καλτερο (σον αφορ το ταλντο) μπορε μως να τον κνει να παζει καλτερα σως και λγο παραπνω απ το μξιμουμ των δυνατοττων του. Ετσι λοιπν σε μια εποχ που το ποδσφαιρο (ακμα και το ερασιτεχνικ) δεν εναι μνο ζτημα ταλντου και τχης αλλ και σημαντικν επενδσεων, η επιστμη αναγνωρζεται ως το πιο χρσιμο «εργαλεο» για την απδοση των ποδοσφαιριστν και κατ’ επκταση των ομδων.

Αυτ η υπερκθεση του ποδοσφαιρικο θεματος απ την τηλεραση δεν φησε ανεπηραστη την φυσιογνωμα του αγνα. Το εππεδο της προπονητικς και της αγωνιστικς επιβρυνσης ορισμνες φορς κινεται πρα απ τα ρια… Οι δυνμεις, οι ταχτητες και ο ρυθμς στο σγχρονο ποδσφαιρο εναι ασλληπτες για τους πακτες της δεκαετας του ’60, του ’70 ακμα και του ’80. Γι’ αυτ και οι πακτες ττε δεν εχαν την ανγκη υποστριξης που χουν οι σγχρονοι. Και ββαια η υποστριξη αφορ κυρως τα μσα, τη διατροφ και τις μεθδους προπνησης που χουν βελτιωθε θεαματικ εξ’ αιτας της ανπτυξης των αθλητικν επιστημν.

Με την βοθει τους η δναμη, η αντοχ, η ταχτητα, η επιδεξιτητα δχονται την «επεξεργασα» και γνονται ποδσφαιρο αλλ με ελεγχμενους και μετρσιμους τρπους. Ωστσο αρκετο  φλοι (κυρως ιδεολγοι και ρομαντικο του αθλματος) του ποδοσφαρου υποστηρζουν πως αυτ το υπερπρογραμματισμνο, τεχνοκρατικ ποδσφαιρο τενει να σκοτσει σιγ- σιγ τη χαρ και την ελευθερα του παιχνιδιο. Πιστεουν τι αυτ η συστηματικ κι ντονη παρμβαση της επιστμης σ’ αυτ που ο βασιλις Πελ αποκλεσε «να υπροχο παιχνδι» συνιστ να εδος βιασμο. Προφανς η απντηση σ’ να ττοιο (δικαιολογημνο εν πολλος) προβληματισμ θα πρπει να την αναζητσουμε σ’ αυτ που οι αρχαοι Ελληνες ονμαζαν ΜΕΤΡΟ και ΙΣΟΡΡΟΠΙΑ. ταν δηλαδ οι επιστημονικς μθοδοι και οι παρεμβσεις σβονται κατ καννα τα ανθρπινα ρια, ττε η χρη και η αποτελεσματικτητα του παιχνιδιο οτε υπονομεεται αλλ οτε και περιορζεται η ελευθερα και η χαρ που προσφρει σε αθλητς και θεατς. Αντθετα αν στην εφαρμογ των αθλητικν επιστημν τηρεται η ΔΕΟΝΤΟΛΟΓΙΑ ττε αποκαλπτονται οι κρυμμνες δυναττητες του ποδοσφαρου με συνπεια να αυξνεται συνεχς, ο ρυθμς, η ποιτητα και η απλαυση. Το ποδσφαιρο κι ως τχνη και ως παιχνδι και θλει και χρειζεται κι αντχει τη χωρς υπερβολς επιστημονικ υποστριξη.

Αξζει πραγματικ να σχολισουμε ορισμνες σγχρονες επιστημονικς απψεις «περ ποδοσφαρου» που φανερνουν πως και γιατ οι συναφες επιστμες συμβλλουν στην αναθερηση δεδομνων και βοηθον στην εξλιξη και την προδο του αθλματος.

Για παρδειγμα εναι γνωστ σ’ λους, τι μπροστ απ τον προπονητ υπρχει μια ομδα. Λγοι μως γνωρζουν ( κι ακμα λιγτεροι παργοντες υιοθετον) τι πσω απ τον προπονητ ΠΡΕΠΕΙ να στκεται και να εργζεται αδικοπα μια λλη ομδα οι αθλητικο επιστμονες. Οι γυμναστς, οι φυσικοθεραπευτς, ο αθλητατρος, ο διαιτολγος, ο ορθοπεδικς, ο ψυχολγος και ο υπεθυνος σχεδιασμο της προπνησης δηλ. ο εργοφυσιολγος- προπονησιολγος. Αυτ εναι να τυπικ μοντλο επιστημονικς υποστριξης μιας ομδας υψηλο επιπδου βεβαως. Παρ’ λα αυτ νομζω τι δικα θα ψξουμε λους αυτος, στις περισστερες ελληνικς ομδες που αγωνζονται στην Σοπερ Λγκα.

Μια ποψη λοιπν που διαπερν ολκληρη σχεδν την ποδοσφαιρικ κοιντητα και που εκολα περνει σε αρκετος οπαδος ταν το χειμνα η ομδα τους δεν πει καλ, ττε αυτ συμβανει γιατ η ομδα δεν κανε καλ προετοιμασα το καλοκαρι (Ακογεται και γρφεται συχν αυτ τη περοδο για την περπτωση του Ολυμπιακο…) Μεγλο λθος σμφωνα με τις πιο πρσφατες επιστημονικς απψεις που πως μας λνε: «στη σγχρονη φιλοσοφα της προπονητικς του ποδοσφαρου, η προετοιμασα των ποδοσφαιριστν διεξγεται καθ’ λη την διρκεια της ποδοσφαιρικς σεζν ακμα δε και στη μεταβατικ περοδο. Γιατ μια ομδα δε γνεται να οργανωθε και να σχηματιστε μσα σε δο μνες. Για παρδειγμα η αερβια ικαντητα και η δναμη δεν μπορον να βελτιωθον παρ ελχιστα μσα στο διστημα των επτ οκτ το πολ δκα, εβδομδων. Κατ συνπεια, οι κινητικς ικαντητες των αθλητν πρπει να καλλιεργονται ετε βρσκονται σε περοδο αγωνιστικ ετε χι και το ακμη πιο σημαντικ ετε σε ομαδικ ετε κυρως και προπντων σε ατομικ εππεδο. Βεβαως λοι συμφωνον τι το καλοκαρι δηλ. η προαγωνιστικ περοδος προσφρεται για υψηλς (νταση) και μεγλες (διρκεια) προπονητικς επιβαρνσεις και γι’ αυτ οι προπονητς ασχολονται ιδιατερα με την γενικ φυσικ προετοιμασα. Επι πλον η καλοκαιριν περοδος εναι η ιδανικτερη για πειραματισμος για δοκιμς πλνων , γι αυτ που συνηθζεται να αποκαλεται μοντρισμα. Ταυτχρονα μως δεν θα πρπει να ξεχνμε ποτ, μια μεγλη αλθεια που ισχει σχεδν σαν ποδοσφαιρικ δγμα, τι δηλαδ το δσιμο μιας ομδας εναι μια εππονη μακροχρνια διαδικασα. Χρειζεται χι μια δο προετοιμασες αλλ τρα και τσσερα πρωταθλματα και εκατοντδες ρες ειδικς προετοιμασας για να μπορσουν οι 18, 20,22 πακτες, να λειτουργσουν σαν να σμα μσα στο γπεδο. Γι’ αυτ και το θμα «μεταγραφς» δεν μπορε να εναι υπθεση απλαυση χμπυ του προδρου της ομδας. Στη χρα μας εν τοτοις παρατηρεται πρα πολ συχν το φαινμενο οι ομδες κατ την καλοκαιριν μεταγραφικ περοδο ν’ αλλζουν τα 2/3 των παικτν να αποκτον 15-20 καινοριους πακτες και να θριαμβολογον καλτερα να κομπζουν οι παργοντες τι «φτιξαμε ομαδρα…». Την δια ρα οι πακτες της ομδας δεν γνωρζουν ο νας το μικρ νομα του λλου. Με την συνχεια τις πιο πολλς φορς νναι γνωστ: γκρνια, απογοτευση, αμφισβτηση, απολσεις προπονητν αποδεσμεσεις παικτν, πεταμνα λεφτ, πεταμνα νειρα. Προφανς πολ μεγλο μερδιο ευθνης χουν και οι οπαδο οι οποοι πντα απαιτον τον ερχομ νων παικτν και εκστασιζονται ταν αυτ συμβανει. Οσο πιο δισημοι τσο καλτερα σκπτονται. Δυστυχς ευτυχς μως δεν εναι τσι μλλον δεν εναι καθλου τσι κι αυτ εκολα μπορε να αποδειχθε αν αναλσουμε επιστημονικ (μεθοδικ) το «κινητικ προφλ» της ομδας. νας λγο παρξενος ρος για κτι πολ λογικ. Δηλαδ κθε καινοριος πακτης πρπει να καλπτει διαπιστωμνες ανγκες και αδυναμες, να προσθτει ποιτητα αλλ πριν απ’ λα να ταιριζει ακριβς σαν χαρτονκι στο μισοφτιαγμνο πζλ που χει αρχσει να χτζεται με την υπλοιπη ομδα.

Το μεγλο ερτημα που προκπτει εναι αν ο μσος θεατς ο παργοντας αλλ και ο προπονητς ακμα ακμα (χωρς την οργανωμνη επιστημονικ υποστριξη απ «ειδικος») μπορε να αξιολογσει τα ιδιατερα ψυχοσωματικ χαρακτηριστικ ενς πακτη και το πιο σημαντικ κατ πσο ταιριζουν στο αγωνιστικ στιλ της ομδας. Για παρδειγμα: πσες φορς δνει συνολικ ο υπο μεταγραφ πακτης τη μπλα δεξι και πσες αριστερ πσες φορς δηλ. «βλπει» προς τη μια και πσες προς την λλη (η λεγμενη πλευρωση…) και ρα χει την τση να παζει πιο πολ με σους βρσκονται στην μια πλευρ του γηπδου. Αν ο πακτης παζει στα κρα αυτ χει πολ μεγλη σημασα. Επσης μια λλη σημαντικ παρμετρος που πρπει και μπορε να αξιολογεται εναι η πνευματικ, ψυχικ και κινητικ ευφυα του πακτη δηλ. με λγα κι απλ λγια αν αντχει και λνει προβλματα σε συνθκες πεσης; Ακμα σε ποιο εππεδο βρσκονται οι τρες βασικς παρμετροι (δηλ. ισορροπα, αντοχ, συντονισμς) που προσδιορζουν εν πολλος τι προπονητικ  «μπαγκρουντ» και τον δεκτη φ.κ. του υπ μεταγραφ πακτη. Γνονται προς τοτο ειδικς επιστημονικς μετρσεις για την αξιπιστη αξιολγηση των φυσικν δυνατοττων του πακτη;

Ισως για τις περισστερες ομδες (ιδιατερα τις ελληνικς…) ττοιου εδους συστηματικς προσεγγσεις ν’ αποτελον ασμαντες και περιττς λεπτομρειες. Συνθως ρχεται ο καινοριος πακτης και λγο προτο υπογρψει μσα σ’ να πρων περνει απ μετρσεις, για να βγε στην εφημερδα την λλη μρα η πασγνωστη και χιλιοειπωμνη φρση: Ταρος ο τδε πακτης. Ετσι στην Ελλδα η σνθεση μιας ομδας αλλζει τρομακτικ γργορα λγω του τρπου που αξιοποιον τις μεταγραφς. Αυτ χει ως αποτλεσμα να διαταρσσεται το αγωνιστικ προφλ της ομδας και να μην εναι δυνατν να δημιουργηθε η απαρατητη ομοιογνεια, συνοχ ( η γνωστ και ως «χημεα») και μσα στον αγωνιστικ χρο αλλ και στα αποδυτρια. Κλασικ παρδειγμα προς αποφυγ εναι ο Παναθηνακς (μετ την ττα της Ριζοπολης) που αφο διωξε λους εκενους τους πακτες οι οποοι μετ απ λγα χρνια απετλεσαν τον κορμ της πρωταθλτριας Ευρπης εθνικς μας ομδας πραγματοποησε να μεγλο ερος μεταγραφν, για να δημιουργηθε τελικ να αγωνιστικ αλαλομ να τεχνικοτακτικ χος…

Παρλληλα με την επνδρωση της ομδας- ετε μσω της παραγωγικς της διαδικασας και μλιστα στο μεγαλτερο ποσοστ, ετε με στοχευμνες μεταγραφς- με τους πακτες που χρειζεται για να επιτχει τους στχους της και να πραγματοποισει τα νειρα των φλων της πρπει απαραιττως η ομδα να δουλεει σωστ συστηματικο και σκληρο μσα στο γπεδο κνοντας ειδικ προετοιμασα που θα συνδυζει το ποδσφαιρο με τις αθλητικς επιστμες και που εναι η σπουδαιτερη δουλει της προπονητικς. Ενας πακτης για παρδειγμα μπορε να χει ριστη φυσικ κατσταση και παρ’ λα αυτ να μη μπορε ν’ ανταποκριθε στις πολλς και ιδιατερες απαιτσεις ενς ποδοσφαιρικο αγνα δηλαδ απλ να μην χει «ποδοσφαιρικ αντοχ». Κατ συνπεια το μοντλο προπνησης των ποδοσφαιριστν θα πρπει ν’ αποτελε προσημεωση ενς αγνα ( εν μρει συνολικ) που στοχεει στην ανπτυξη της ειδικς αντοχς και την ιδιατερων απαιτσεων του ποδοσφαρου αλλ και στην δυναττητα των ποδοσφαιριστν ν’ ακολουθον να υψηλ ρυθμ παιχνιδιο μχρι το τλος μχρι και το ’95.

Γι’ αυτ λοιπν θα πρπει να δημιουργονται «πρωτκολλα παρακολοθησης» (ατομικς καρτλες) για κθε πακτη σε κθε του εμφνιση- αγνα (ομδες υψηλο επιπδου καταγρφουν δεδομνα και απ τις προπονσεις…) Οσο κι αν φανεται υπερβολικ εναι εξαιρετικ χρσιμο να μετριται η καρδιακ συχντητα, να εναι γνωστ το οριακ βρος κθε πακτη δηλ. το χαμηλτερο βρος που μπορε να φθσει χωρς να μειωθε η απδοσ του και να γνονται ακριβες μετρσεις σε μυκς ομδες. Μλιστα σε ομδες που θλουν και μπορον να οργανωθον και δουλεουν σε προχωρημνο εππεδο γνονται πολλς καταγραφς ακμα πως εναι π.χ. η διεγερσιμτητα των μυν η ελευθερα στην κνηση των αρθρσεων, η ψυχοκινητικ ετοιμτητα του, εν και ο προσδιορισμς του προφλ προσωπικτητας του ποδοσφαιριστ εναι εξσου σημαντικς. ναν αθλητ δεν φτνει μνο  να τον προετοιμσεις σωματικ για να αποδσει. Ο προπονητς γνωρζοντας την προσωπικτητα του αθλητ, μπορε να τον διαχειριστε αλλ και τι μπορε να περιμνει απ’ αυτν σε σχση με την ομδα.  Το ψυχοκινητικ προφλ του πακτη εναι μια ακριβς καταγραφ παραμτρων που καθορζουν την κινητικ συμπεριφορ δηλ. το «τι» μπορε να κνει νας πακτης στο γπεδο και κυρως «πς». Ττοιες παρμετροι εναι η ταχτητα αντδρασης, ο βαθμς αυτοσυγκντρωσης, ο βαθμς θλησης, η αντληψη ισορροπας, ο βαθμς αντστασης στην πεση (στρς) που εναι πραγματικ μια πολ σημαντικ παρμετρος στο σγχρονο ποδσφαιρο. μως και παρ’ λα αυτ η εκτμησ μου εναι (και μακρι να μην εναι τσι…) τι οι πιο πολλς ομδες στην Σ.Λγκα δεν χουν οτε καν ψυχολγο… Ολοι κοιτζουν τον πακτη στα πδια…

Μετ το τλος κθε αγνα πρπει και πλι να γνονται μετρσεις, μια σταγνα αμα για παρδειγμα απ το δκτυλο του ποδοσφαιριστ αποτελε να βιβλο πληροφοριν που μπορον να κνουν την επμενη προπνηση πιο εστοχη. Με τις εξετσεις αματος (τουλχιστον 3 φορς σε μια ποδοσφαιρικ σεζν) παρακολουθεται με ακρβεια η επδραση της προπνησης αλλ και του αγνα στους αθλητς και καθορζεται η επιβρυνση και η διατροφικ τους υποστριξη. λα τα στοιχεα που χρειζεται η προπονητικ ομδα τη βρσκει στο κορμ του αθλητ γιατ αυτ εναι η πραγματικ βιντεοκαστα του αγνα. Αλλ και ο προπονητς πρπει να χει γνσεις εργοφυσιολογας διαφορετικ κατ τη γνμη μου δεν μπορε να  εναι σωστς προπονητς και το χειρτερο δεν μπορε με τους εξειδικευμνους επιστμονες συνεργτες να συνεργασθε αφο δεν θα μπορε να παρακολουθσει τους μηχανισμος παραγωγς ενργειας και τους τρπους με τους οποους θα «ανταποκριθε» ο πακτης στις ιδιατερα εππονες απαιτσεις  ενς ποδοσφαιρικο αγνα.

Πολλο προπονητς κατηγορονται τι σχεδιζουν (ετε γιατ δεν θλουν ετε γιατ δεν υπρχουν οι οργανωτικς προποθσεις) την προπνηση της ομδας τους με ελχιστο υλικ πληροφοριν και με βση μνο τις σωρευμνες εμπειρες τους. Και εργζονται χωρς επαρκ επιστημονικ πληροφρηση. Ετσι εν θα μποροσαν για παρδειγμα, να προβλψουν τι ρχεται νας μυκς τραυματισμς δεν το κνουν. Δεν τους νοιζει ραγε το τι σε μια ρθρωση, που υπρχουν απ τη μια οι μες που κμπτουν (καμπτρες) κι απ την λλη οι μες την εκτενουν (εκτενοντες) ταν χουν γυμναστε ασμμετρα, εναι μια  κραυγ τι αναμνεται να προκληθε μια γερ θλση πειτα απ να σουτ σε να σπρντ, σε να λμα; Για παρδειγμα ο τετρακφαλος και οι οπσθιοι μηριαοι λειτουργον ανταγωνιστικ και ταν υπερεξασκες τον να (χει ενδιαφρον να γνωρζουμε τι στο ποδσφαιρο- ως εκ της φσεως του- δυναμνει ο τετρακφαλος και ατροφε, σκληρανει ο δικφαλος- οπ.μηριαοι) μπορε να ατροφσει ο λλος και ο πακτης τραυματζεται χωρς να καταλβει καν τι φταιξε.

Αγαπητο φλοι εναι κοιν παραδεκτ πια, απ’ λους τους αθλητικος επιστμονες τι οι μυκο τραυματισμο, εκτς εκενων που προκαλονται απ χτπημα λλες εξωτερικς αιτες (π.χ. ακατλληλοι αγωνιστικο χροι) εναι προβλψιμοι ταν οφελονται σε λλειψη προθρμανσης, στην κπωση, σε μειωμνη νευρομυκ συναρμογ, στην ασμμετρη γυμναστικ κατσταση των ανταγωνιστικν μυν, και στη λθος τεχνικ.

Με την συσκευ cybex που χρησιμοποιεται και ως μσο προπνησης και ως μσο εργομτρησης, γνεται και ο λεγχος της πιθανς ασμμετρης γυμναστικς κατστασης καμπτρων- εκτεινντων μυν που προκαλε συνθως η εξειδικευμνη και σκληρ προπνηση των ποδοσφαιριστν στη σχεδν δεκμηνη αγωνιστικ περοδο. Δυστυχς μως οι περισστεροι προπονητς προσαρμζονται (σως γιατ τις περισστερες φορς δεν μπορον να κνουν διαφορετικ…) στο εππεδο και στη λογικ των ομδων, στις οποες εργζονται και που θλουν βεβαως αποτελσματα γργορα και με οσο γνεται μικρτερο κστος. Θλουν δηλ. μεσα επιτυχες πως συνθως λγεται στην ποδοσφαιρικ διλεκτο θλουν «γκολ απ τα αποδυτρια» χωρς ωστσο να χουν δουλψει με υπομον και επιμον πνω σ’ να σχεδιασμ, με πολ σκληρ δουλει στο γπεδο και με την ανλογη υποστριξη των αθλητικν επιστημν. Επιγραμματικ ισχει τι «το ποδσφαιρο εναι θλημα αλλ η προπνηση επιστμη» (Φαν Γκλ).